Dobra karma to jeden z najprostszych sposobów, by realnie zadbać o zdrowie psa lub kota. Problem w tym, że półka z karmami bywa przytłaczająca: „premium”, „super premium”, „z kurczakiem”, „bogata w wołowinę”, „naturalna”, „bez zbóż”… Skąd wiedzieć, co naprawdę kryje się w środku i czy Twój pupil dostaje to, czego potrzebuje?
Na czym polega dobra karma dla psa lub kota?
Zanim zaczniesz analizować etykiety, warto zrozumieć, co tak naprawdę oznacza „dobra karma”. Wbrew pozorom nie chodzi wyłącznie o wysoką cenę czy modne hasła na opakowaniu.
Kompletna i zbilansowana – co to znaczy?
W Europie producenci karm korzystają z wytycznych FEDIAF – Europejskiej Federacji Przemysłu Karm dla Zwierząt. To właśnie FEDIAF określa minimalne i maksymalne ilości składników odżywczych, które musi zawierać karma kompletna (pełnoporcjowa), aby mogła być jedynym pożywieniem psa lub kota przez długi czas [1][2][3].
Dobra karma bytowa powinna być:
- kompletna – zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze (białko, tłuszcz, węglowodany, witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe, dla kotów także taurynę) w ilościach pokrywających zapotrzebowanie,
- zbilansowana – poszczególne składniki są w odpowiednich proporcjach, zgodnych z fizjologią psa lub kota (nie tylko „na minimum”).
Na etykiecie szukaj określeń typu:
- „karma pełnoporcjowa dla dorosłych psów”,
- „karma kompletna dla kociąt”,
- „kompletna i zbilansowana karma dla kotów dorosłych”.
Jeśli widzisz określenie „karma uzupełniająca” albo wprost informację, że produkt nie może być jedynym pożywieniem – nie nadaje się ona do codziennego karmienia jako jedyne źródło pokarmu.
Dopasowanie do gatunku, wieku i potrzeb
Pies i kot to dwa różne światy żywieniowe. Kot jest obligatoryjnym mięsożercą, ma wyższe zapotrzebowanie na białko i tłuszcz oraz konieczność dostarczania tauryny z pożywienia [2][9]. Pies jest względnym mięsożercą – lepiej toleruje obecność węglowodanów, ale nadal potrzebuje odpowiedniej ilości wysokiej jakości białka zwierzęcego.
Dobra karma powinna uwzględniać:
- gatunek – inne parametry dla psów, inne dla kotów,
- wiek / etap życia – szczenięta, kocięta, dorosłe, seniorzy, suki/kocice w ciąży i laktacji,
- wielkość psa – rasy miniaturowe, małe, średnie, duże, olbrzymie mają inne tempo wzrostu i obciążenia stawów,
- stan zdrowia – nadwaga, alergie, choroby nerek, wątroby, przewodu pokarmowego, cukrzyca itp.
Jeśli Twój pupil ma problemy zdrowotne, zawsze konsultuj wybór karmy z lekarzem weterynarii – szczególnie w przypadku karm dietetycznych/weterynaryjnych, które są paszami o szczególnym przeznaczeniu żywieniowym.
Karma bytowa vs. uzupełniająca vs. dietetyczna
- Karma bytowa / pełnoporcjowa (kompletna) – przeznaczona do codziennego, długoterminowego żywienia zdrowych zwierząt. Może być jedynym pożywieniem.
- Karma uzupełniająca – nie pokrywa pełnego zapotrzebowania; powinna być podawana tylko razem z inną karmą lub jako okazjonalny dodatek/przysmak.
- Karma dietetyczna (weterynaryjna) – spełnia wymogi pasz o szczególnym przeznaczeniu żywieniowym (np. wsparcie nerek, stawów, przewodu pokarmowego) i powinna być stosowana pod kontrolą lekarza weterynarii [5].
Jak czytać etykietę karmy krok po kroku
Etykieta karmy to Twoje główne źródło prawdziwych informacji o produkcie. Reklama czy grafika na opakowaniu mogą być mylące, ale skład i analityka muszą spełniać wymagania prawa paszowego UE [5].
1. Nazwa produktu i deklaracje typu „z kurczakiem”, „bogata w…”
Zgodnie z Kodeksem znakowania FEDIAF:
- „z kurczakiem” / „with chicken” – w produkcie musi być co najmniej 4% kurczaka,
- „bogata w kurczaka” / „rich in chicken” – co najmniej 14% kurczaka,
- „o smaku kurczaka” / „chicken flavour” – może oznaczać jedynie śladowe ilości kurczaka lub nawet sam aromat [5][8].
Dlatego nazwa „karma o smaku wołowiny” nie mówi nic o realnej zawartości mięsa, a „bogata w kurczaka” będzie zwykle lepszym tropem niż samo „z kurczakiem” – choć wciąż nie gwarantuje wysokiej jakości całego składu.
2. Skład – kolejność i jakość składników
Skład karmy jest podawany w kolejności malejącej według masy użytych surowców. To kluczowa informacja:
- jeśli na pierwszym miejscu jest mięso lub jasno nazwane produkty zwierzęce (np. „świeży kurczak”, „suszone mięso indyka”, „wołowina”), to znak, że głównym składnikiem jest białko zwierzęce,
- jeśli listę otwierają zboża, mączki roślinne, kukurydza, pszenica, ryż, ziemniaki, groch, a mięso pojawia się niżej – karma prawdopodobnie opiera się głównie na węglowodanach.
Warto zwracać uwagę na:
- konkretne nazwy: „kurczak”, „indyk”, „łosoś”, „serca wołowe” są lepsze niż ogólniki typu „produkty pochodzenia zwierzęcego” [6],
- podanie procentów przy głównych składnikach (np. „kurczak 20%, indyk 15%”) – większa przejrzystość,
- równowagę między składnikami zwierzęcymi a roślinnymi. U kotów zdecydowanie preferowane są karmy wysokomięsne, u psów – również warto, aby główne źródło białka pochodziło z mięsa i podrobów.
3. Skład analityczny – co mówią liczby?
Na etykiecie znajdziesz zazwyczaj informacje takie jak:
- białko surowe,
- tłuszcz surowy,
- włókno surowe,
- popiół surowy,
- wilgotność (częściej w karmach mokrych).
Aby porównać karmy między sobą, szczególnie suchą z mokrą, warto przeliczyć wartości na suchą masę – ale nawet bez tego możesz wychwycić podstawowe sygnały:
Dla dorosłego psa (karma sucha – orientacyjnie)
- białko: 22–30%,
- tłuszcz: 8–18% (niżej dla psów z nadwagą, wyżej dla aktywnych),
- włókno: 1,5–4%,
- popiół: mniej więcej 5–8,5% [1][3].
Dla dorosłego kota (karma sucha – orientacyjnie)
- białko: 30–45%,
- tłuszcz: 12–25%,
- włókno: 1–3,5%,
- popiół: 5–9% [1][2][3].
W karmach mokrych wartości będą niższe „na etykiecie” z powodu dużej zawartości wody – to normalne. Dobre mokre karmy dla kotów po przeliczeniu na suchą masę często mają 35–55% białka i 10–35% tłuszczu.
4. Dodatki żywieniowe – witaminy, minerały, tauryna, kwasy omega
W sekcji „dodatki” szukaj m.in.:
- witamin (A, D3, E, z grupy B),
- minerałów (wapń, fosfor, magnez, cynk, miedź, mangan, jod, selen),
- tauryny w karmach dla kotów,
- kwasów tłuszczowych omega–3 (np. w postaci oleju z łososia, oleju rybiego).
Dobre karmy pełnoporcjowe mają tę sekcję rozpisaną dość szczegółowo – to sygnał transparentności i dbałości o zgodność z normami FEDIAF [1][3]. Jeśli potrzebujesz dodatkowego wsparcia dla skóry i sierści pupila, możesz rozważyć olej z łososia dla psa i kota jako uzupełnienie diety.
5. Informacje o producencie, normach i zaleceniach żywieniowych
Na opakowaniu powinny znaleźć się także:
- dane producenta lub dystrybutora,
- informacje o przeznaczeniu (gatunek, etap życia),
- tabela dawkowania (gramy/dzień w zależności od masy ciała),
- czasem informacja o tym, że karma jest opracowana zgodnie z wytycznymi FEDIAF lub profilami AAFCO.
Jeśli producent jasno komunikuje zgodność z FEDIAF/AAFCO, to dobry sygnał – choć brak takiej informacji nie musi automatycznie oznaczać złej jakości.
Czerwone flagi na etykiecie – czego się wystrzegać
Świadomy opiekun nie szuka „idealnej” karmy z reklam, tylko takiej, która nie niesie ze sobą oczywistych zagrożeń i pasuje do konkretnego zwierzęcia. Oto sygnały ostrzegawcze, które powinny zapalić lampkę kontrolną.
Przewaga zbóż i węglowodanów nad składnikami zwierzęcymi
Jeśli pierwsze pozycje składu to:
- kukurydza,
- pszenica,
- ryż,
- jęczmień,
- mączki roślinne,
- ziemniaki, tapioka,
…a mięso pojawia się niżej, to najpewniej mamy do czynienia z karmą, w której głównym źródłem energii są tanie węglowodany [7][11].
U psów może to sprzyjać nadwadze i problemom metabolicznym. U kotów, które mają niskie zapotrzebowanie na węglowodany, nadmiar skrobi jest szczególnie niekorzystny – powiązano go m.in. z otyłością i cukrzycą [7][11].
Niejasne nazwy surowców zwierzęcych
Unikaj karm, w których główne źródła białka opisane są ogólnikowo, np.:
- „produkty pochodzenia zwierzęcego”,
- „mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego” bez podania gatunków i procentów.
Taki zapis utrudnia ocenę jakości surowców i jest szczególnie problematyczny przy alergiach. Lepiej wybierać karmy, gdzie przynajmniej dominujące składniki są nazwane konkretnie (np. „kurczak 25%, indyk 15%”).
Długa lista sztucznych konserwantów, barwników i polepszaczy smaku
Szczególną ostrożność warto zachować przy dodatkach takich jak:
- BHA (E320),
- BHT (E321),
- etoksyquin.
To syntetyczne przeciwutleniacze i konserwanty, których stosowanie jest coraz bardziej ograniczane, a literatura wskazuje na możliwe niekorzystne działanie przy długotrwałym stosowaniu w wysokich dawkach [12]. Coraz więcej producentów przechodzi na naturalne przeciwutleniacze, np. mieszaniny tokoferoli (witamina E).
Barwniki są z punktu widzenia zwierzęcia zbędne – pies czy kot nie potrzebuje, by chrupki miały jaskrawe kolory.
Marketing krzyczy, analityka milczy
Uważaj na opakowania, gdzie dominują hasła:
- „super premium”,
- „ultra food”, „holistic”, „human grade”,
- „100% naturalna”,
…a etykieta:
- ma bardzo skróconą listę dodatków żywieniowych,
- nie podaje szczegółowych informacji o witaminach i minerałach,
- używa wielu ogólników („mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego”, „substancje pochodzenia roślinnego”).
Określenia typu „premium”, „super premium” nie mają prawnej definicji – to czysty marketing [5]. Zawsze weryfikuj skład i analitykę.
Skład nieadekwatny do deklarowanego przeznaczenia
Przykłady czerwonych flag:
- karma oznaczona jako „light”, ale z wysoką zawartością tłuszczu i niskim błonnikiem,
- karma „dla kotów z problemami dróg moczowych”, która nie spełnia kryteriów paszy dietetycznej (np. ma wysoki fosfor i magnez) [5].
W przypadku problemów zdrowotnych warto sięgać po karmy, które oficjalnie spełniają wymagania pasz dietetycznych UE i są dobierane z lekarzem weterynarii.
Jak szybko ocenić karmę – praktyczna checklista domowego dietetyka
Poniższa checklista pomoże Ci w kilka minut ocenić, czy dana karma ma potencjał być dobrym wyborem dla Twojego psa lub kota. Możesz:
- wydrukować ją i zabrać do sklepu stacjonarnego,
- zapisać jako plik w telefonie,
- używać podczas przeglądania oferty online, np. w sklepie ZwierzakZooart.pl.
Zasada: im więcej odpowiedzi „TAK”, tym lepiej. Jeśli przy kluczowych punktach pojawia się „NIE” – warto szukać innej karmy.
Checklista oceny jakości karmy (wersja uniwersalna)
- Karma jest oznaczona jako „pełnoporcjowa/kompletna” dla gatunku i etapu życia mojego pupila.
TAK / NIE - Na pierwszych miejscach w składzie znajdują się jasno nazwane składniki zwierzęce (mięso, podroby) – z podanymi gatunkami.
TAK / NIE - Zboża i inne źródła węglowodanów nie dominują składu (nie są wszystkimi pierwszymi pozycjami).
TAK / NIE - W składzie nie ma ogólników typu „produkty pochodzenia zwierzęcego” jako głównego źródła białka.
TAK / NIE - Nie ma (lub są wyraźnie ograniczone) syntetyczne konserwanty typu BHA, BHT, etoksyquin.
TAK / NIE - Karma nie zawiera sztucznych barwników i zbędnych polepszaczy smaku.
TAK / NIE - W sekcji „dodatki” podano witaminy i minerały z konkretnymi ilościami (np. IU, mg/kg).
TAK / NIE - Dla kota: w dodatkach wyraźnie wyszczególniono taurynę (z podaniem ilości).
TAK / NIE / NIE DOTYCZY - Dla psa: poziomy białka i tłuszczu mieszczą się w rozsądnych zakresach dla jego wieku i aktywności (np. białko 22–30%, tłuszcz 8–18% w karmie suchej).
TAK / NIE / NIE DOTYCZY - Dla kota: poziomy białka i tłuszczu są wyraźnie wyższe niż w typowych karmach marketowych (np. białko 30–45%, tłuszcz 12–25% dla suchej karmy).
TAK / NIE / NIE DOTYCZY - Deklaracje marketingowe („z kurczakiem”, „bogata w wołowinę”) są spójne ze składem i procentami na liście składników.
TAK / NIE - Producent podaje jasną tabelę dawkowania i informacje kontaktowe (strona WWW, adres).
TAK / NIE - Karma pochodzi od producenta obecnego na rynku od lat, z dobrą reputacją (łatwo znaleźć informacje, opinie ekspertów, wyniki badań).
TAK / NIE - Skład i analityka wydają się spójne z deklarowanym przeznaczeniem (np. karma light ma niższy tłuszcz i wyższe włókno).
TAK / NIE - Pupil dobrze reaguje na karmę w praktyce (prawidłowe stolce, brak nadmiernych gazów, dobra kondycja sierści, stabilna masa ciała) po okresie przejściowym.
TAK / NIE
Na bazie tej listy możesz przygotować prosty plik PDF do pobrania – wystarczy przenieść punkty 1–15 do tabeli z kolumnami „TAK / NIE / UWAGI”.
Najczęstsze błędy opiekunów przy wyborze karmy
Nawet najlepsi opiekunowie potrafią wpaść w żywieniowe pułapki. Oto najczęstsze z nich – i jak ich uniknąć.
Kupowanie „na ładne opakowanie” albo tylko na cenę
Ekspozycja w sklepie i marketing robią swoje. Bardzo tani produkt rzadko idzie w parze z wysokim udziałem mięsa i dobrej jakości surowców, ale najdroższa karma też nie zawsze jest obiektywnie najlepsza. Zamiast sugerować się wyłącznie ceną lub designem opakowania, wróć do checklisty i czytaj etykietę.
Częste zmiany karmy bez okresu przejściowego
Nagłe zmiany karmy to prosta droga do biegunek, wymiotów i niechęci do jedzenia. Zalecany jest okres przejściowy 7–10 dni, podczas którego stopniowo zwiększasz udział nowej karmy w misce (np. 25%, potem 50%, 75%, aż do 100%).
Mieszanie wielu karm i przysmaków bez kontroli dawki
„Trochę tej karmy, trochę tamtej, plus smaczki, plus resztki ze stołu…” – w efekcie pies czy kot dostaje dużo więcej kalorii niż potrzebuje, a przy tym utrudniasz ocenę, która karma tak naprawdę mu służy.
Dobra praktyka:
- wybierz jedną, dobrze dobraną karmę pełnoporcjową,
- smaczki traktuj jako dodatek (zwykle nie więcej niż 10% dziennej dawki energetycznej),
- jeżeli szukasz zdrowszych opcji, możesz sięgnąć po naturalne przysmaki dla psa lub mięsne kabanosy dla psów,
- jeśli chcesz łączyć różne karmy, konsultuj to z lekarzem weterynarii lub dietetykiem.
Ignorowanie stanu zdrowia i masy ciała
Nawet najlepsza karma bytowa nie zastąpi karmy dietetycznej, gdy zwierzę ma przewlekłą chorobę nerek, wątroby czy trzustki. Podobnie – wybór karmy „dla aktywnych psów” dla kanapowca łatwo skończy się nadwagą.
Regularnie:
- waż pupila,
- obserwuj sylwetkę (tzw. Body Condition Score),
- konsultuj wyniki badań z lekarzem weterynarii.
Jak ZwierzakZooart.pl pomaga w wyborze dobrej karmy
Świadome żywienie pupila staje się dużo prostsze, gdy masz dostęp do dobrze wyselekcjonowanej oferty. Sklep ZwierzakZooart.pl specjalizuje się w karmach i akcesoriach dla zwierząt, kładąc duży nacisk na jakość i przejrzystość składu.
Co ułatwia wybór dobrej karmy w ZwierzakZooart.pl:
- Starannie dobrany asortyment – w ofercie znajdują się karmy znanych, sprawdzonych producentów, takich jak Brit dla psów i kotów czy Farmina N&D, które realnie odpowiadają współczesnym wytycznym żywieniowym.
- Wygodne filtrowanie produktów – możesz od razu zawęzić wyniki do karm:
- dla określonego gatunku, wieku i wielkości,
- z konkretną formułą (bez zbóż, wysokomięsne, monobiałkowe),
- dopasowanych do konkretnych potrzeb (np. wrażliwy przewód pokarmowy, skóra i sierść, kontrola masy ciała).
- Rozbudowane opisy produktów – łatwiej porównać składy, parametry analityczne i przeznaczenie karm, korzystając z wiedzy z tego artykułu.
- Możliwość kompleksowego zaopatrzenia pupila – w jednym miejscu dobierzesz nie tylko karmę bytową, ale także zdrowe przysmaki i suplementy, które nie zaburzą bilansu diety.
Dzięki temu nie musisz przeglądać setek przypadkowych produktów – możesz skupić się na tych, które najłatwiej przejdą Twoją checklistę domowego dietetyka.
FAQ: najczęstsze pytania o ocenę jakości karmy
Czy karma z marketu może być dobrej jakości?
Tak, ale statystycznie rzadziej spełnia wysokie kryteria (wysoki udział mięsa, dobra jakość surowców, przejrzysty skład). W marketach dominują produkty masowe, nastawione na niską cenę, co często wiąże się z większym udziałem zbóż i tańszych składników. Nie przekreśla to automatycznie każdej karmy z marketu – ale wymaga szczególnie uważnego czytania etykiet.
Czy wyższa cena zawsze oznacza lepszą karmę?
Nie zawsze. Cena odzwierciedla m.in. koszt surowców, badań, marketingu i dystrybucji. Są karmy:
- relatywnie drogie, ale o świetnym składzie i wysokiej strawności,
- bardzo drogie, gdzie płacisz głównie za markę i marketing,
- umiarkowanie wycenione, ale o naprawdę solidnym składzie.
Dlatego kluczem jest analiza etykiety – nie sama cena. W sklepie takim jak ZwierzakZooart.pl możesz łatwiej porównać produkty zbliżone cenowo pod kątem składu i parametrów.
Sucha czy mokra karma – co jest lepsze?
To zależy od konkretnego zwierzęcia:
- koty często lepiej korzystają z karm mokrych (lub połączenia suchej i mokrej), bo zapewniają one więcej wody i sprzyjają zdrowiu dróg moczowych, pod warunkiem że są kompletnie zbilansowane,
- psy mogą być z powodzeniem żywione zarówno karmą suchą, mokrą, jak i ich kombinacją.
Najważniejsze, by karma była pełnoporcjowa, dobrze zbilansowana i dopasowana do potrzeb konkretnego zwierzęcia. Forma (sucha/mokra) to kolejny, ale nie jedyny czynnik.
Jak często zmieniać karmę?
Jeśli karma służy psu lub kotu (dobra kondycja, prawidłowe stolce, stabilna masa ciała, wyniki badań w normie), nie ma potrzeby częstej zmiany. Warto rozważyć zmianę gdy:
- zmienia się etap życia (szczenię → dorosły → senior),
- pojawiają się problemy zdrowotne,
- lekarz weterynarii lub dietetyk to zaleci,
- karma przestaje być tolerowana (problemy trawienne, niechęć do jedzenia).
Zmianę zawsze wprowadzaj stopniowo, przez 7–10 dni.
Czy domowe jedzenie może zastąpić karmę pełnoporcjową?
Tak, ale tylko jeśli jest profesjonalnie zbilansowane. Samodzielne gotowanie bez wiedzy i suplementacji bardzo często prowadzi do niedoborów (np. wapnia, jodu, witamin A i D) lub nadmiarów niektórych składników [6].
Jeśli chcesz karmić domową dietą:
- skonsultuj się z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym,
- korzystaj z gotowych, przebadanych schematów i suplementów,
- regularnie badaj zwierzę.
Dla większości opiekunów dobra karma pełnoporcjowa (sucha, mokra lub ich mieszanka) będzie najprostszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem. Jeśli szukasz inspiracji, możesz zacząć od sprawdzonych propozycji, takich jak mokre karmy klasy premium dla kotów czy wysokomięsne karmy suche dla psów.
Podsumowanie
Dobra karma dla psa lub kota to nie magia – to połączenie kompletności, bilansu, jakości surowców i dopasowania do konkretnego zwierzęcia. Aby samodzielnie ocenić jej jakość, wystarczy, że:
- Sprawdzisz, czy karma jest pełnoporcjowa и przeznaczona dla gatunku oraz etapu życia Twojego pupila.
- Przejrzysz skład, upewniając się, że dominują w nim konkretne składniki zwierzęce, a nie zboża i ogólniki.
- Ocenisz skład analityczny (białko, tłuszcz, włókno, popiół) oraz obecność kluczowych dodatków (witamin, minerałów, tauryny u kotów, kwasów omega–3).
- Unikniesz czerwonych flag – nadmiaru węglowodanów, sztucznych konserwantów, niejasnych opisów surowców.
- Skorzystasz z praktycznej checklisty, która ułatwi Ci porównywanie karm.
Jeśli chcesz od razu zastosować tę wiedzę w praktyce, przejrzyj ofertę karm dla psów i kotów w sklepie ZwierzakZooart.pl – łatwo posegregujesz tam produkty według potrzeb pupila i znajdziesz te, które najlepiej przechodzą test Twojego domowego dietetyka.
Źródła
[1] FEDIAF – Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs (2024): https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2024/09/FEDIAF-Nutritional-Guidelines_2024.pdf [2] FEDIAF – Nutritional Guidelines (wersje wcześniejsze i aktualizacje): https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2022/03/Updated-Nutritional-Guidelines.pdf [3] Główny Inspektorat Weterynarii – Wytyczne żywieniowe karm dla psów i kotów (PL): https://www.wetgiw.gov.pl/download/Wytyczne-Zywieniowe_PL_digital_02.10.2025,5490.pdf [4] AAFCO – Dog and Cat Food Nutrient Profiles: https://www.aafco.org [5] FEDIAF – Code of Good Labelling Practice for Pet Food: https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2022/02/FEDIAF_labeling_code_2019_onlineOctober2019.pdf [6] FEDIAF – Nutritional needs of cats and dogs: https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2022/02/FEDIAF_Nutritional_needs_of_cats_and_dogs.pdf [7] FEDIAF – Carbohydrates in the nutrition of cats and dogs (stanowisko naukowe): https://www.polkarma.pl/files/users/FEDIAF_Carbohydrates_PL_Podglad_stron.pdf [8] WikiVet – EU Pet Food Labels: https://en.wikivet.net/EU_Pet_Food_Labels [9] Animonda – Taurine for cats (omówienie znaczenia tauryny): https://magazin.animonda.de/en/cat-magazine/cat-nutrition/taurine-for-cats [10] Williams‑Retz L. – The Role of Taurine in the Feline Well Being: https://dr.lib.iastate.edu/server/api/core/bitstreams/4c075d1b-49e3-4d5b-88dd-6c0bdfc0cba0/content [11] Tufts University – Petfoodology: Stop reading your pet food ingredient list!: https://sites.tufts.edu/petfoodology/2019/03/01/stop-reading-your-pet-food-ingredient-list/ [12] Animal Island – Jak czytać etykiety karm dla psów i jakich składników unikać: https://www.animalisland.eu/en/blogs/news/jak-czytac-etykiety-karmy-dla-psow-i-jakich-skladnikow-unikac [13] PetMD – A Guide to Dog Food Ingredients and Reading Dog Food Labels: https://www.petmd.com/dog/nutrition/pet-food-ingredient-and-label-guide
